Afgeserveerd – oftewel, hoe Rooms zijn de Gereformeerde Gemeenten?

Opnieuw vindt een lid van de Gereformeerde Gemeenten het nodig de prediking in zijn kerkverband aan de orde te stellen. ,,De leer is een blokkade voor mensen om tot geloof te komen.”

VEENENDAAL – Er zijn de afgelopen tien jaar meer boeken geschreven over de prediking in de Gereformeerde Gemeenten. Mr. Bram Bart (34) ), advocaat in Veenendaal, is dus niet de eerste die de leer van zijn kerkgenootschap aan de orde stelt. ,,Voor velen is wel duidelijk dat er iets mankeert aan de boodschap. Maar ze kunnen vaak niet aangeven waar de schoen precies wringt.” Daarom voegt zijn boek Waar staan de Gereformeerde Gemeenten? volgens hem nog wel iets toe aan de pennenvruchten van auteurs als prof. J. Blaauwendraad, ds. C. Harinck en dr. K. van der Zwaag.

Hij vindt het belang zo groot dat hij de druk en distributie van 1500 exemplaren zelf betaalt. Uitgevers vonden het onderwerp volgens hem te specifiek of hadden al verschillende boeken over de prediking in de Gereformeerde Gemeenten uitgegeven en vonden het zo wel genoeg.

Bart legt in zijn 220 pagina’s tellend boek – dat volgende week woensdag in de boekhandel ligt – de vinger bij de ‘heilsorde’ die in zijn kerkverband wordt gepredikt. Die is volgens hem niet in overeenstemming met de Bijbel en de gereformeerde geloofsbelijdenis.

Deze ‘heilsorde’, ook wel standenleer genoemd, houdt in dat er verschillende standen zijn in het genadeleven. Bart: ,,De pas wedergeboren zondaar kent Christus nog niet. Een volgende stand in het genadeleven is de openbaring van Christus, na een vaak lange, toeleidende weg. En het is nog weer een stap verder om in het geweten vrijgesproken te zijn van schuld en straf. Kennis van Christus alleen is daarvoor niet voldoende. De meeste van Gods kinderen missen die vrijspraak van schuld en straf.”

Deze theologische denkwijze is altijd al in de Gereformeerde Gemeenten aanwezig geweest, maar eind jaren negentig vastgelegd door ds. A. Moerkerken, rector van de Theologische School. Hij baseerde zich op de Schotse prediker A. Comrie, ook wel de theoloog van de Gereformeerde Gemeenten genoemd.

Bart, belijdend lid van de Gereformeerde Gemeente in Krabbendijke, waar hij elke zondag naar de kerk gaat, constateert dat deze prediking van de ‘standen in het genadeleven’ inmiddels vrijwel gemeengoed is in zijn kerkverband. Daar is hij bezorgd over.

Volgens hem lijkt de prediking op dit moment op die van dr. C. Steenblok. Deze werd in 1953 uit de Gereformeerde Gemeenten gezet vanwege zijn visie op het aanbod van de genade en richtte de Gereformeerde Gemeenten in Nederland op. Hij concludeerde dat de genade niet aan elke zondaar kan worden aangeboden; daarvoor moest een zondaar na de wedergeboorte eerst door de wet worden overtuigd van zonde. Bart: ,,In de Gereformeerde Gemeenten zal niet worden gezegd dat je de genade niet aan zondaren moet aanbieden, maar in de praktijk komt het daar wel op neer. Als er na de wedergeboorte eerst plaatsgemaakt moet worden voor Christus en zijn weldaden, is dat precies hetzelfde. Dan blokkeert de heilsorde het aanbod van genade.”

Verweerschrift
Moerkerken heeft zelf in een interview ook gezegd dat er maar weinig verschil is tussen de leer van Steenblok en de Gereformeerde Gemeenten. Bart: ,,Volgens ds. Moerkerken is wat dr. Steenblok leerde voor 98 procent ook in de prediking van de Gereformeerde Gemeenten te vinden. Die andere twee procent gaat om accenten, niet om het hart van de gereformeerde belijdenis.” Bart verdiept zich al langer in de materie. Bijna vier jaar geleden schreef hij een verweerschrift tegen de bespreking van het boek Afwachten of verwachten? van dr. Klaas van der Zwaag door ds. D. de Wit in de Saambinder, het orgaan van de Gereformeerde Gemeenten. Volgens hem was Van der Zwaag groot onrecht aangedaan.

Samen met enkele tientallen anderen diende hij bovendien een bezwaarschrift in tegen De Wit. Dit appel staat op de agenda van de synode, die in september begint. Dan zal ook het bezwaarschrift van Van der Zwaag aan de orde komen dat hij heeft ingediend omdat hij vanwege zijn boek al vier jaar onder censuur staat.

Wat weet een advocaat van theologie?

,,Van jongs af aan ben ik geïnteresseerd in theologie en heb ik veel boeken gelezen. Rond mijn twaalfde worstelde ik sterk met de vraag van de uitverkiezing. Hoe kon ik zekerheid krijgen van mijn geloof en de toekomst met vertrouwen tegemoet zien met de wetenschap dat God zijn kinderen van tevoren heeft gekozen? Ik heb zekerheid gevonden door eenvoudige boekjes van Schotse predikers als Horatius Bonar en Robert McCheyne. Daarvan leerde ik dat ik niet moest kijken naar mijn uitverkiezing, maar kijken naar God. Christus’ verdienste aan het kruis is genoeg voor iedereen.

Ik kreeg in de gaten dat er binnen de Gereformeerde Gemeenten veel onzekerheid en onverschilligheid is over het geloof. In mijn zoektocht naar de oorzaak kwam ik in aanraking met de prediking van ds. L. Huisman. Ook stuitte ik op preken van ds. J.W. Kersten, zoon van ds. G.H. Kersten, grondlegger van de Gereformeerde Gemeenten. Hoe zij opwekten om tot Christus te gaan, is zo anders dan nu gebeurt.”

Wat is in de praktijk het effect?

,,God heeft bepaald dat alleen de prediking van het evangelie levend maakt en dat Hij daardoor wil werken. Maar er wordt verkondigd dat het geestelijk leven niet begint met de kennis van Christus, maar met de wet. Hoe kan God dan nog werken? Alleen het prediken van de wet, met de bedoeling dat iemand zijn zonde zal kennen, breekt niemands hart. De leer in de Gereformeerde Gemeenten is daardoor zeker een blokkade voor mensen om tot geloof te komen. ”

Waarom uit u uw bezwaren niet op kerkelijke vergaderingen? Ds. J.J. van Eckeveld riep kort geleden in deze krant op om in zulke gevallen geen boek te schrijven, maar de zogenaamde kerkelijke weg te gaan.

,,Dat kan niet. Ik heb geen bezwaar tegen de officiële leer. De leer die ik aan de kaak stel, is namelijk niet officieel aangemerkt als de leer van de Gereformeerde Gemeenten, hoewel de ‘heilsorde’ dus in de praktijk wel zo functioneert. Maar die praktijk is zo breed aanwezig. Het is niet mijn bedoeling alle predikanten aan te klagen. Daarom is het beter een boek te schrijven om zo dit probleem aan te kaarten.”

Wat gaat het uitgeven van dit boek voor u betekenen? Klaas van der Zwaag staat vanwege het schrijven van zijn boek al bijna vier jaar onder censuur.

,,Mijn leven is in Gods hand. Ik moet doen wat noodzakelijk is en blind zijn voor de gevolgen. Maar ik vrees wel voor de gevolgen.”
Mede n.a.v. Waar staan de Gereformeerde Gemeenten?, mr. A.A. Bart, uitgave in eigen beheer maar verkrijgbaar in de boekhandel (ISBN 978-90-811885-1-7), 17,50 euro.

KRABBENDIJKE – Auteur mr. Bram Bart, schrijver van het boek Waar staan de Gereformeerde Gemeenten?, heeft zijn lidmaatschap van het kerkverband opgezegd. Bart (35) stond onder censuur sinds het verschijnen van het boek in juni. De kerkenraad van de Gereformeerde Gemeente in Krabbendijke zag zijn schrijven als een bezwaarschrift tegen de leer in het kerkverband. In Waar staan de Gereformeerde Gemeenten? constateert Bart dat het preken van ‘standen in het genadeleven’ gemeengoed is geworden in het kerkverband. Het gaat dan over de stappen waarmee iemand tot geloof moet komen. Daarover maakt hij zich zorgen, omdat die leer ,,een blokkade is voor mensen om tot geloof te komen”.

Bart maakte bij de classis Goes bezwaar tegen de censuur, maar de kerkelijke vergadering wees zijn bezwaren af. Vrijwel tegelijkertijd verklaarde de generale synode van de Gereformeerde Gemeenten een bezwaarschrift van onder meer Bart niet ontvankelijk. Dit bezwaar was gericht tegen een recensie in kerkblad De Saambinder van het boek van dr. Klaas van der Zwaag.

,,Voor ons standpunt, dat het geestelijk leven begint met een toevlucht nemen tot Christus, is binnen de Gereformeerde Gemeenten geen ruimte meer”, concludeert Bart. ,,Iedere weg om nog in beroep te gaan was afgesloten. Alles terugnemen was geen optie waardoor ik eigenlijk niets anders kon dan mijn lidmaatschap opzeggen. Dat is mij erg zwaar gevallen. Ik blijf verbonden met de bezwaarden, die gebukt gaan onder het heilsordelijk systeem in dit kerkverband.”

Bart oriënteert zich op een lidmaatschap bij een andere kerk.

Ds. A. Verschuure van de Gereformeerde Gemeente in Krabbendijke wil niet op de kwestie reageren.

‘Gereformeerde Gemeenten vertonen katholieke trekjes’
DO 29 nov 2007 | 16.53
De Gereformeerde Gemeenten vertonen nu ”sterke trekken van het rooms-katholicisme van weleer”. Dat zegt advocaat Bram Bart uit Rhenen in het meest recente nummer van VolZin. Zijn ‘schokkende conclusie’: ”De traditie is gaan heersen over de Schrift.”

Het opinieblad VolZin besteedt in het artikel ‘Avondmaal als wapen’ aandacht aan het jubileum van de Gereformeerde Gemeenten, een van de meest orthodoxe kerkgenootschappen van Nederland.

”Van feestgedruis is geen sprake bij het honderdjarig bestaan van de Gereformeerde Gemeenten die soms onvriendelijk ‘zwartekousenkerken’ genoemd worden”, schrijft VolZin. ”Zorg viert de boventoon: zorg over de kerk, over de jeugd en over de almaar oprukkende buitenwereld. Bovendien is het kerkgenootschap in de greep van conflicten, die soms hardhandig worden opgelost.”

Geëxcommuniceerd

Zo schreef Bram Bart (35) het boek ‘Waar staan de Gereformeerde Gemeenten?’, waarin hij kritische vragen stelt over de leer van het kerkgenootschap. De 220 pagina’s tellende publicatie is hem uiteindelijk duur komen te staan – Bart kreeg van de kerkenraad te horen dat hij niet meer aan het avondmaal mocht verschijnen en verliet in oktober de kerk.

”Ik wordt feitelijk geëxcommuniceerd”, stelt Bart. ”Ik ben in die kerk grootgebracht, ik heb er mijn kennissen, ik vind er een heel stuk sociale binding. Ik voel me verweesd, ik raak vervreemd van wat me altijd lief is geweest.”

Wapen

Ook tegen Klaas van der Zwaag (52) uit Barneveld zette de kerkenraad het wapen van het avondmaalsverbod in. Sinds het verschijnen van zijn vuistdikke boek ‘Afwachten of verwachten’ (2003) staat hij onder ‘censuur’. Dat betekent dat hij ook geen stemrecht heeft en geen kinderen mag laten dopen.

”Ik ervaar de hele procedure als uiterst pijnlijk en onrechtvaardig. Tucht in onze gezindte is doorgaans bedoeld voor mensen die zich schuldig maken aan ketterijen of een goddeloze levenswandel. Dat is totaal niet aan de orde.”

Zijn positie als kerkjournalist bij het Reformatorisch Dagblad, dat binnen de Gereformeerde Gemeenten volop gelezen wordt, maakt dat er ook al niet eenvoudiger op en belet hem vrijuit te spreken.

Een ander jong meelevend kerklid stuurde een kritisch pamflet over zijn kerk de wereld in en liet zich daarop onbevangen in de media bevragen. Maar inmiddels durft hij niet meer met naam en toenaam in VolZin te verschijnen omdat zijn werkgever uit reformatorische hoek met ontslag heeft gedreigd. Nog steeds is hij lid van de kerk waarin hij opgroeide. ”Ik wil proberen om erin te blijven, maar het is wel zwaar.” De kans dat hij het uiteindelijk voor gezien houdt, is groot. Al driehonderd leden uit de plaatselijke kerk, met name jonge ouders zoals hijzelf, gingen hem voor.

Waar staan de Gereformeerde Gemeenten – A.A. Bart

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s